.

.
Bumerang - Yazarkafe


19 MAYIS

19 MAYIS

YASAK SİTELER

3.1.13

0
Maya Uygarlığı ve Aralık-2012 Gizemi



ON İKİ BİN YIL GEÇMİŞİ BULUNAN GİZEMLİ MAYA UYGARLIĞI

Bir Orta Amerika uygarlığı olan Mayalar, Kristof Kolomb öncesinde binlerce yıl, bu günkü Guatemala’dan El Salvador, Honduras ve Meksika’nın güney doğusuna kadar uzanan Orta Amerika Bölgesi’nde hüküm sürmüş bir devletler topluluğudur.


Mayalar bulundukları zamana göre diğer ülkelerden çok daha ileri uygarlık düzeyinde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Özellikle Astronomi, Matematik, Mimari, Sanat ve Edebiyat dallarında günümüzde bile hayretle karşıladığımız ileri adımlara ulaşmışlardır.
                 Sayil Sarayı
İspanyol işgali sonrasında barbarca yakılan, yıkılan Maya Uygarlığına ait eserlerden edebiyat dalında günümüze kadar kalmış olanlar sadece Rabinal Achi, Popol Vuh ve Chilam Balam’dır.
Mimari eserlerden ise en göze çarpan Piramitler, büyük anıtlar ve dikili taşlar günümüze kadar varlıklarını korumuştur.

Meksika’nın güney ve güney doğusunda Campeche, Chiapas, Qintana Roo, Tabasco ve Yucatan adında beş devlet kuran Mayalar M.Ö.600  üncü yüzyıldan sonra yükselişe geçmiş, bu ileri uygarlık seviyesi M.S. 300 ncü yüzyıldan itibaren altın çağına adım atmış ve bu ileri uygarlık düzeyi, kent-devlet lerinin siyasi kargaşalıklar sonunda çökmeye başladığı M.S.900 üncü yüzyıla kadar devam etmiştir.
                                                                                                                        Ekbalam Dikilitaşı
Maya devletleri bu yüzyıldan itibaren varlıklarını sürdürmüş isede, 1687 yılında bölgeye gelen İspanyolların işgal hareketine başlaması sonucu 1697 yılında, önce Itza Mayaları’nın başkenti Tayasal ile Guatemala’daki Ko’woi Mayaları’nın başkenti Zacpeten, İspanyollarca işgal edilmiş, sonrasında ise 1901 yılında, son Maya Devletinin başkenti olan Chan Santa Cruz Meksika Devleti tarafından işgal edilmiş ve Maya hükümranlığı tamamen ortadan kalkmıştır.


Maya Uygarlığı 4 Klasik dönemde açıklanabilir :
Klasik Öncesi Dönemden Öncesi (M.Ö. 10 000 – M.Ö. 2500)
Klasik Dönem Öncesi…………. (M.Ö. 2500 – M.S. 250)
Klasik Dönem………………… (M.S. 250 – M.S. 900)
Klasik Dönem Sonrası………… (M.S. 900 – M.S. 1687)

Klasik Öncesi Dönemden Öncesi :
Bu dönem M.Ö.10 000 ile M.Ö.2500 yılları arasında 7500 yıllık bir zamanı kapsar. Buluntular Orta Amerika’daki Maya bölgesinin M.Ö.10 000-11 000 yıllarında meskun olduğunu göstermesine rağmen, buradaki halkın nereden geldiği mineralog ve arkeologlar arasında hala tartışma konusudur.

Churchward ile Dr.William Niven’e göre Büyük Okyanus’un sularına gömülmüş olan efsanevi Mu Kıtası’dan ayrılıp, bir kısmı Asya’ya bir kısmı ise Amerika Kıtası’na göç etmiş halkın torunlarıdır.
Bu tezlerini, 1921 yılında Mexico City yakınlarındaki Santiago Ahuizoctla kazılarında bulunan 2600 adet tablet ile Uxmal Tapınağı ve Xochicalo Piramiti’ndeki yazıtlarının, Asya’da bulunan yazıtlarla benzerliği ile açıklamaya çalışmışlardır.

                                                   Efsanevi Mu Kıtasından batık bir kent

Diğer bazı arkeologlar ise esas göçün Asya’dan Amerika’ya Bering Boğazı yoluyla yapılmış Sibirya kaynaklı bir göç olacağını varsayarlar ve bu tezlerini ise, Maya bölgesindeki Amerindiyen Dil ailesiyle, Sibirya’da konuşulan dil ailesi arasındaki benzerliğe dayandırırlar.
Uzun bir zamanı kapsayan bu dönemde iklim değişiklikleri nedeniyle bir çok hayvan ve bitki türlerinin yok olmasından dolayı  sık sık yer değiştirmelere, aynı bölge içinde göçlere rastlanmaktadır.
Yucatan Yarımadasında ve Loltun’daki mağaralarda bu olayları ve insanların olaylar karşısındaki etkinliklerini gösterir resimler bulunmuştur.

Klasik Dönem Öncesi : 
M.Ö.2500 ile M.S.250 yılları arasında 2750 yıllık bir zamanı kapsayan bu dönemi arkeologlar 3 bölüm halinde incelemeye almışlar:                                                                 Copan Dikilitaşı

Erken Dönemler : M.Ö.2500 – M.Ö.1000
Orta Dönem…...: M.Ö.1000 – M.Ö.400
Geç Dönemler…: M.Ö.400 – M.S.25

Kesin olarak kanıtlanmış olmamasına ve hala tartışmaların yapılmasına rağmen genel kanı göçebe halinde yaşayan halkın Erken Dönemde yavaş yavaş yerleşik düzene geçmeye başlamış olmasıdır.

Pasifik Okyanusu kıyılarındaki Soconusco bölgesinde bulunan M.Ö.1800 lere ait çömlek ve pişmiş kilden yapılmış heykelcik kalıntılarının bulunması bu tezi kuvvetlendirmektedir.
Klasik öncesi dönem Maya Uygarlığının başlangıcı sayılmaktadır. Dönem içinde Maya dili gelişmiş ve yerleşmiş, halk deneyim kazanmış ve birkaç tane o dönemde büyük sayılabilecek kentler kurmuşlardır.
Başka bir teze görede, Mayalar bu bölgeye geldiklerinde önceden burada bulunan yerli halkla karışıp kaynaşarak Ön-Mayaların kökenini oluşturmuşlardır.

               Bir Maya Kemeri
Bu dönem içinde, özelliklede ikinci ve üçüncü zamanlarında Mayalar, Şimdiki Guatemala sınırları içerisinde Nakbe(MÖ.1000), El Mirador(MÖ.600), Cival(MÖ.450) ve San Bartolo(MÖ.400) gibi anıtsal kentleri inşa etmişlerdir. Bunlardan San Bartolo kentinde günümüze kadar varlığını korumuş Maya Uygarlığının en zarif ve en eski Freskleri bulunmaktadır.

Yerleşik düzene geçmeye başladıktan sonra kentleşme ve tarım hızla ilerlemeye başlamış ve bölgenin orta bölümü nüfus yoğunluğu kat kat artmıştır. Bu ileri adımlar sonunda komşu El Salvador kenti ve Meksika Körfezi kıyısında yaşayan haklarla gerek ticari ve gerekse sosyal ilişkiler başlamıştır.

Bölgedeki böyle hızlı bir şehircilik gelişimi ve ileri tarım sistemlerinin kullanılmaya başlaması sonucu artan nüfusun denetlenebilmesi için zaman içinde siyasi bir örgütlenmenin oluşması zorunlu hale gelmiştir.(Maya Devleti ilk adımları)                                                                                                    
                                                                                                                                                 Tonozlu Geçit
Hiyerarşik bir düzenle oluşan bu örgütlenmelerde Din adamları ve soylular otoriter konumda bulunuyorlardı.

Yapılan işler ve mesleklerde bölümlere ayrılmıştı. Ön meslek ve iş durumunda olanlar Tarımcılık, Çömlekçilik, Taşçılık (Taş sanayisinin öncüsü), Tekstilcilik(Dokuma-Örgü) ve  Din adamlığıydı.
Balıkçılık, Avcılık ve Meyvacılık ise ikinci planda tutuluyor, tamamlayıcı etkinlikler konumunda kalıyordu.

Tarımcılıkda öncelik Mısır, Kakao, Fasulye ve Balkabağı gibi sebzelere verilmişti. Tarıma bu kadar ağırlık verildiğinden bu dönem Tarım Dönemi olarak da adlandırılmaktadır.
Bu dönemde Otoriterler içinde adı geçen Din adamlarının benimsediği din kültürü, Öte-Alem yaşamını kabul eden bir sistemdi ve buna uygun olarak da dini törensel yapılar inşa etmişlerdi.
        Bir Pervaz Kabartması
Mayalar bu kültürü, bir kısmıyla karışıp kaynaştıkları, diğer bir kısmının ise kendi kimliklerini koruyarak ayrı kentleşme durumunda bulunan yerli halk Olmek’lerden aldığı söylenmektedir. Bir tür ölüler kültürü olarak da nitelenen bu sisteme uygun olarak, önceleri tümülüs tarzı yığma mezarlar, sonraları piramitler inşa etmişler, ateş, su ve benzeri ilahlar için anıtlar, dikili taş heykelleri yapmışlardır.
Mayalar din kültüründen başka, Olmek’lerden Yazı, Sayı sistemleri ve Uzun Hesap (Cuenta Larga)denilen Takvimide öğrenmişlerdir.

Klasik Dönem öncesi’nin Orta ve Son Bölümünde kurulan gelişmiş kentleri şöyle sıralamak mümkündür :
Santa Marta, Tonala, Padre Piedra, Izapa, Edzna, Xicalango, Tixchel, Santa Rosa, Xtampak, Yaxuna, Acanceh, Dzibilchaltun, Yucatan, El Trapiche, Casa Blanca, Laguna Cuzcachapa, Las Victorias, Bolinas ve Guatemala’nın güneyindeki Kaminaljuyu ile Olmek halkının bulunduğu Chiape.
Kentlerin ticari ve idari denetim merkezi Kaminaljuyu’dur, bu yönetim MS.400 yılına kadar devam etmiştir.

Klasik Dönem :
MS.250-MS.900 Yılları arasındaki bu dönemde Maya uygarlığı, İnşaat, şehircilik, ticaret, tarım, ulaşım, anıtsal mezarlar ile yazıtların kaydı, zihinsel ve sanatsal gibi hemen hemen her alanda tarihinin en ileri düzeyine ulaşmıştır. 
     Uxmal Kenti
Doruk noktasına ulaşan bu uygarlık tarihindeki gelişim, dünyadaki hiçbir ülkenin erişemiyeceği bir düzeydedir.

Bu dönem “Teokratik Dönem” adı ilede anılmaktadır. Bunun nedeni ise siyasete ve icraata karışmamakla birlikte, din adamı gruplarının tüm yönetici sınıf ile ordu üzerinde devamlı olarak büyük bir nüfuz gücüne sahip olmalarıdır.
Tüm ekonomik, kültürel ve sosyal yaşam, dini kaidelerin esas alındığı eksen etrafında gelişmiş ve devam etmiştir.

Mayalar komşu ülkelerle ticaret yaparken, Orta Amerika dışındaki ülkelerlede ticari ilişkilere deniz yoluyla girmişler ve bu alandada önemli gelişmelere adım atmışlardır.

Mayalarda Top Oyun Sahası

Bölgede döneme ait arkeolojik sit alanları okadar fazladırki her biri şehir niteliğindeki bu kalıntıların bulunanmuş olanların  sayısı, muhtelif ülke sınırları içerisinde olmak üzere 60 a yaklaşmaktadır.

Saray Koruma Duvarı

Bunlardan en önemlilerinden Peten Bölgesindeki “Uaxactun”(Guatemala ülkesinde), MÖ.600 den MS.889 a kadar 1300 yıl yaşamsal varlığını sürdürmüş ve bu kentte Maya tarihinen en eski ve sahte kubbeli tavanlı Maya tapınağı bulunmuş, aynı bölgede  diğer önemli bir kent olan ve orman içinde kalmış bulunan “ Tikal”’in kalıntıları bulunmuş, bu kentin Maya uygarlığında 100 bine yaklaşan nüfusuyla en büyük kenti  durumunda olduğu kanıtlanmıştır. Kent MÖ.800 den MS.869 a kadar 1070 yıldır yaşamsal varlığını sürdürmüştür.


                                                               İtza'da Kukulkan Piramidi

Maya uygarlığında şehir nüfuslarının 5.000 ile 50.000 arasında olduğu göz önüne alınacak olursa Tikal’in en büyük şehir olduğu alenen anlaşılmaktadır.
        Yaxchilan'da Bir Piramit
Diğer bölgelerdeki önemli kentlerden Honduras’daki “Copan” , Maya uygarlığının adeta bilim merkezidir ve MS.736 da bilim alanında doruk noktasına ulaşmıştır. Bu merkezde Gökbilimcilik ileri düzeyde inceleme alanı olmuş, Tropikal Yıl’ın süresi hesaplanmış, Takvim konusunda günümüzdeki kadar kesin sayılabilecek  sistemler geliştirilmiş ve Ay tutulması konusunda tablolar yapılmıştır.

Meksika sınırları içerisindeki “Calakmul” kenti bünyesinde varlığını sürdüren 100 ü aşkın Stel(Dikilitaş) heykelleriyle, Maya’ların heykeltıraş merkezi durumundadır.
                                                                                                      Nohoch Mul Piramiti
Yine Meksika’da bulunan ve MS.623 de uygarlıkta doruk noktasına ulaşan “Coba”
Maya’ların teokratik bir idari merkezi durumundadır.
Denize kıyısı olmayan ve iç kısımda bulunan Coba, MS.200 lerde temel etkinliği tarıma dayalı, kırsal kesime benzer bir sosyal yapılaşmaya sahip bir yerleşim alanı iken MS:400 ile MS.1000  yılları arasında büyük bir nüfus artışı eşliğinde, aynı düzeydede gelişerek, bölgenin denetim merkezi haline gelmiştir.

70 Bine yaklaşan ve 2 Km2 lik alanda kümeleşen Coba merkezinin, yerleşim alanı ise 100 Km2 dir.
Ekonomik ve siyasal gücüyle bir törensel merkez durumuna gelen Coba’ya, tüm yerleşim alanları yeni yapılan yollarla bağlanmış ve bu sayede tüm ticari yolları ve kıyıdaki limanları kontrol altında tutmuştur.
Şehircilikte ve inşaat alanında büyük atılımlara girişmenin          yanında, Maya’lara has dikilitaşlar, dini törensel büyük bina grupları yapılmıştır.
         Caracol Rasathanesi
Kalıntıları Chipas Ormanı içinde bulunan “Palenque” kentide uygarlığın en gelişmiş yerleşim alanlarından biridir.
Bu kentte bulunan 65 metre yüksekliğindeki “Merdiven Piramidi” nin üzerinde “Yazıt Tapınağı” diye adlandırılan bir tapınak bulunmaktadır.
1952 Yılında bu tapınakta yapılan arkeolojik araştırmalarda, tapınağın geniş taşlarla döşenmiş tabanı altında yapıldığı gibi duran bozulmamış bir mezar keşfedilir.                                                                                                   Palengue' de Arslanlı Tablet
Mezarın içindeki fiziksel özelliğini kaybetmiş cesedin yüzün çok ince işlenmiş mozaik yeşimle kaplanmış durumda olması, onun Maya’larca çok sevilen ve MS.683 yılında 80 yaşında ölen kralları Güneş Lordu Pacal’a ait olduğunu gösteriyordu. Mezarın daha ilginç ve şaşırtıcı özelliği ise kapağındaki figürün, uzay gemisini yöneten bir uzaylıya benzemesiydi.

Klasik dönem içinde 500 yılı aşkın zamandır altın çağını yaşayan ve büyük bir imparatorluk niteliği taşıyan Mayalar’da, MS.800-900 üncü yılları içinde çok ani ve hızlı bir düşüşe geçiş başlamıştır. Hala gizemini koruyan bu ani değişimin nedeni bu gün dahi tam olarak açıklanmış değildir.
Dünyada eşine rastlanmayan gelişmiş dini yönetim merkezleri aniden terk edilmeye başlanmış, hatta inşa halindeki büyük yapılar dahi yarıda bırakılmıştır.                                                    

Arkeologlar ve araştırmacılar bu ani değişimin nedenlerini çeşitli varsayımlarla  açıklamaktadırlar.

              Palengue'de bir Maya Glifleri
Kimine göre bu değişim, bir hastalığın yayılması yada dinsel baskıdan kurtulmak isteyen halkın merkezleri terk etmeleri, kimine göre ise aşırı yapım ve kentleşme sonrası ormanların harap olması, dolayısıyle iklim değişikliği nedeniyle kuraklığın baş göstermesi ve benzerleri gibi tezlerdir.

Kentlerin boşaltılması, gelişimin duraklaması, ittifakların bozulması ve komşu ülkelerle ticaretin kesilmesi gibi nedenler sonunda, MS.975 yılından itibaren Mayalar’ın duraklama ve ardından da çöküş dönemi başlamıştır.

Klasik Sonrası Dönem : 
MS.975 de başlayan ve İspanyolların bölgeyi ele geçirdiği 1687 yılına kadar olan bu dönem, Maya uygarlığının yavaş yavaş yokolması ve Maya hükümranlığının tamamen son bulması dönemidir.

Mayalar’ın gelişmiş bölge kentlerini terk etmelerinin ardından MS.1000 lerde, bu terkedilmiş bölgeye Putun’lar adlı bir halk göç eder.
Putun’lar yada diğer adıyla Maya-Chontal’lar aslında melez bir Maya halkıdır ama kaynaştığı sınır komşusu Nahuatl halkının kültürünü taşır.


                                                           İtza'da Kukulcan Tapınğı

Bölgeye yerleşen Putun’lar hızla yapılaşmaya ve etkinliklerini göstermeye başlar, komşu Nahualt ve Orta Meksika halklarıyla ticari ve sosyal ilişki kurarak, bölgede hakimiyetlerini pekiştirirler.
Bundan sonra bu bölgede Putun’ların hakimiyeti ve yeni yaşam tarzı başlar.

                                                             Altun Ha Piramit

Yerleştikleri bölgede bulunan ve taşımacılıkta geniş yer tutan nehirlerin sayesinde deniz ticaretinede el atarlar ve zaman içinde ticari taşımacılıkta tüm denetimleri ellerine geçirirler, bu gelişmelere parelel olarak da komşu ülkelerle sağlam ilişkiler kurarlar.
Putun’lar bulundukları bölgeye, merkezleri nehirlerin denize döküldüğü deltada olduğu için “Kanoların Yeri” anlamında “Acalan” ismini vermişlerdir.

                                                          Uxmal'da Bir yönetim binası

Putun’ların gerek ticari ve gerekse idari bakımdan önemli sayılan iki merkezleri vardır. Bunlardan birtanesi Champoton nehri  deltasındaki Putunchan, diğeri ise Candelaria nehri yakınında bulunan ve Acalan’ın başkenti olan Ticari takas liman kenti Itzamkanac’tır.

Putun’lar bu şekilde ilerlerken, kendilerinin deniz ulaşımıyla ilgili bir kolu olan “İtzalar”ın (İtza, putun dilinde fasılalarla ses çıkararak konuşanlar anlamına gelir)
Zaman içinde Bölgede bulunan bütün limanları ellerine geçirmelerinin ardından, karada ve denizde tam hakimiyet kuran Putun’lar, yokolmakta olan Maya uygarlığı yerine Putun-İtza uygarlığını yerleştirmiş oldular.
                                                                   Uxmal'da Piramit Tapınak  
                                                   
Bazı rivayetlere göre Mayalar zamanında Meksika’nın iç kesimlerinde yaşayan kim olduğu, nereden geldiği, hangi ırktan olduğu belli olmayan “Kukulkan” adlı bir kişi, Meksika’dan kaçarak bölgeye gelir ve yöneticilerle oldukça iyi ilişkiler kurar. Onun verdiği bilgiler eşliğinde gerek Mayalar ve gerekse İtzalar büyük gelişmelere adım atarlar.

   Palengue'de Gliflerden bir örnek
Kukulkan; çeşitli Maya, Toltek, Aztek ve İnka metinlerine göre bir ilahtı, insanlarla ilişki kurdu, onlara doğru yolu gösterdi ve yüksek uygarlık dersleri verdikten sonra göklere geri döndü denilmektedir.

MS.1000 yılı içerisinde ilerlemesini sürdüren İtzalar, Mayapan kentinde yaşayan Cocom’lar ve komşu Uxmal kentinde yaşayan Xiu’larla ismi “Mayapan Konfederasyonu” olan bir ittifak kurar ve etki alanını dahada genişletir. 
                                                                                                         Bir Vazo
Ancak bu ittifak İtza’ların sonunu getirecektir çünkü 1194 yılında Cocom’lar ittifakı bozar ve aralarında çatışma çıkar, çatışmalarda İtza’lar kaybeder, kentleri terk ederek Peten Ormanlarına doğru göç ederler ve Peten Gölündeki bir adada kent kurarar oraya yerleşirler.

Cocom’ların hakimiyeti ise 1441 yılına kadar sürer. Eski ittifak ortağı Xiu’larca yenilgiye uğrayan Cocom’lar tamamen ortadan kalkar.
Bu çatışmalar, kargaşa ve savaşların etkisiylede yarımada halkıda bölünmeye başlar ve kendi başına buyruk birbirleriyle rekabet halinde 16 beylik kurulur.
Bu parçalanmanın devam etmesi ve bir türlü birlik kurulamayışı, 1542 yılında bölgeye ayak basan İspanyolların işine gelir, işgal hareketlerine hız verirler ve nihayet 1687 yılında bölgedeki tüm yerli grupların hakimiyetlerine son verirler.                                                                                            

Sosyal Yaşam :
Mayalar’ın sosyal yaşamı, beslenmeleri, giyimleri ve insan ilişkileri 2000 yıl gibi bir fark olmasına karşın, hemen hemen günümüz yaşam koşullarına benzerlik taşımaktadır.Taşra ve kır yaşamında genelde tek aile evleri kullanılır ve bu evler esas olarak mutfak, yatak odası ve ambarden müteşekkildi. Bazı durumlarda çalışma odası (Atölye) ve banyoda bulunurdu.

       Maya Tortillası
Çok aile evleri ise akrabalık durumunda olanlar ile merkezde soylular ve ekonomik durumu üst seviyede olanlarca kullanılıyordu. Ayrıca yönetici durumunda olan din adamları ile soylular ise kalelerde, piramitlerde ve tapınaklarda ikamet ederlerdi.

Beslenme konusuda yine günümüz beslenme koşullarına benzemektedir, ancak Mayalar’da bazı kendilerine has değişiklikler vardı. Örneğin suyu saf olarak içmezlerdi, su ihtiyaçlarını mısırdan yada başka hammaddelerden elde edilen sıvı içeceklerle karıştırıp içerlerdi.
Yaygın ana besin kaynakları Mısır, kakao, çeşitli meyva ve sebzeler ile hayvansal gıdalar(Et-süt gibi) ve balıklar dır.
                                                                                                                                                                                                                                   Kadın Heykelciği
Özellikle Mısırdan içecekler dahil çok çeşitli yiyecekler yapılıyordu. Törenlerde tüketilen alkollü içeceklerde genelde mısırın bal ile karıştırılmasıyle elde ediliyordu.
Maya giysileri günümüz orta Amerika giysilerine benzemektedir. Giyimler çalışma koşullarına ve sosyal düzeye bağlıdır Mayalar halkında. 

Genelde sade giysiler kullanılır, kadınlar çiçekli renkli bluz, etek yada manto, erkekler ise kısa pantolon giyerlerdi. Soylular ise değerli taşlar ve tüylerle süslenmiş pamuktan yapılma ceket, palto, pantolon giyerler, kemerleri sedef ve yine değerli taşlarla süslüdür, ayrıca deniz kabukluları ve salyangoz kabuklarıyle süslenmiş geometrik desenli elbiseler giyerler, Rahipler ve daha üst seviyedeki soylular ise bu             giysilere ek olarak yeşim taşından, kuvarsdan, altından yapılma kulaklıklar, buruna takılan takılar, bilezik ve yüsükler takarlardı.

Mayalar’da Para : 
Maya uygarlığında para kullanılmamaktadır, ticaret te esas olan Takas (Berdel) dir.
Takas işleminde malın değerine göre karşılığının kaç kat fazla yada az olacağı hesap edilirdi. Çoğunlukla para olmasada, onun yerine kakao kullanılıyordu. Örnek verecek olursak bir tavşanın değeri 10 kakao meyvası olarak kabul ediliyordu.
Maya ülkesine para, 1555 yılında İspanyol işgalinden sonra girmiş ve “İspanyol Reali” kullanılmaya başlanmıştır. 1575 Yılında 1 Real 100 Kakao meyvası değerindeydi.

                  Kakao Meyvası
Mayalar’da kadınlar sadece ev işleriyle uğraşır birey olarak görülmez, kadınlarda erkekler gibi üretim yapar, toplumsal olaylar içinde yer alırdı. Klasik dönemde kadın yöneticilerin varlığı bellidir. Üretimde de kadınların rolü oldukça geniş bir yelpazeyi kapsar, seramik üretiminde, pamuk dokumada, tarımda ve hayvan yetiştiriciliğinde kadınların ön planda geldiği  bilinmektedir.

Maya halkının fiziksel özellikleride tesbit edilmiş durumdadır. Yucatan yarımadası Maya halkı üzerinde yapılan araştırmalarda, Maya ırkının ortalama boyları 142 cm. ile 154 cm.arasında olduğu, ortalama 50 kg. ağırlıkta, geniş kafalı (85-86 kafa indisinli), gaga burunlu, siyah ve düz saçlı, badem gözlü, kısa boyun ve geniş omuzlu oldukları ortaya çıkmıştır.

Maya Ulusları :
Mayalar’da farklı kültürde ve inanışda kabilelerin oluşması kan bağından olduğu gibi üretim etkinliği birliğinden yada yaşadığı bölgenin tabiat şartlarından ileri geldiği kanısına varılmıştır.

                                                                      Maya Beylikleri
İtzalar (Itzalar) : 
İsimlerini yarı efsanevi Rehber Itzamna’dan aldıkları muhtemeldir. Göğün Cevheri anlamına gelen Itzamna,  efsaneye ve sözlü geleneklere göre çok zeki, bilgili bir rehberdir.
Yucatan yarımadasında, her nesneye isim veren, bitkilerin tıbbi yararlarını keşfeden, Maya yazısını ve Hiyeroglifleri icat eden saygın bir kişidir. Itzamna öldükten sonra ilahlaştırılmış adına piramitler, tapınaklar yapılmıştır. Mezarının İzamal piramitlerinden birinde bulunduğu sanılmaktadır.
Kabah Heykeli

İtzalar’ın bölgeye 435 yılından itibaren güneyden göç ettikleri sanılmaktadır ve ilk geldiklerinde Siyancaan Bakhalal kentini kurmuşlardır. Daha sonraları İtza kentini kuran İtzalar, bilinmeyen nedenlerle kendilerine ait  bu kentleri terk ederek, 928 de Champoton’a göç ettiler ve burada Toltek kültürüyle kaynşarak tekrar melez bir topluluk olarak geri döndüler.

                                                                İtza'da Kral Chac Heykeli
Xiu’lar : 
Peten bölgesinden göç ederek Yucatan yarımadasına gelen Xiu’lar yarımadanın kuzey batısına yerleşerek Uxmal kentini kurdular ve krallık sistemiyle yaşamlarını sürdürdüler.
Uxmal aynı zamanda Krallığında merkezi olmuştur. İlk gelişlerinde İtzalar’la savaşan bu krallık sonraları İtza ve Cocomlar’la ittifak yapıp  Mayapan Federasyonunu kurmuşlarsada, sonrala Cocom’ların itirazıyla birlik dağılmış, çıkan savaşta yenilen Xui ler kentlerini terk ederek Mani kentine yarlaşmişlerdir.

Cocom’lar :                                                                                                                                                                                                                Tikal Kralı
Güneyden göç yoluyla gelen Cocom’lar yarımadanın kuzey doğusuna yerleşmişler, ancak komşu İtza ve Xiu larla yapılan sürekli çatışmalarda, büyük zarar görmüş iselerde sonradan barış yapıp Mayapan birliğine katılmış, bu arada kabileleri bir araya toplanmış ve Sotuta kentine yerleşmişlerdir. Birlik dağılıncada, çıkan savaşlarda Xiu ve İtzalar’ı mağlup ederek onların kuzey bölgesinden çıkmalarını sağlamışlardır.

Putun’lar : 
Maya uygarlığında İtzalar’la birleşerek özellikle su taşımacılığı başta olmak üzere birçok alanda söz sahibi olan Putun’ların nereden geldiği bilinmemekle beraber, yarımadanın  Campeche bölgesinden geldikleri tahmin edilmektedir. Gelişmiş Champoton kentinin Putun’lara ait olduğu bilinmektedir.



Şehircilik ve Kentleşme : 
Maya mimarisinde özellik, doğanın fiziki durumundan azami şekilde yararlanmak şeklindedir. Bu yüzden yapı olarak yükseklik özelliği taşıyan piramitlere çok rastlanmaz, bu yapılar için genelde dağların tepe noktaları tercih edilir, başka amaçla görkemli yapılar içinde doğal mağaralar kullanılır.
Bazı taş yapılar ise genelde kireç taşı ocaklarına yakın yerlerde yapılır ve kentlerde bu yörelerde kurulur. Amaç inşaat taşlarının nakil sorunundan kurtulmaktır.

                                                                   Mayapan Kenti

Uzun vadede oluşacağı düşüncesiyle, kentler kurulmaya başlamadan önce, astronomik gözlem hususları dikkate alınır, kent alanının doğal kaynaklara (Kuyu, gölcük, nehir vs.)yakınlığına bakılır ve bir eksen belirlenirdi.
Ön incelemeler tamamlandıktan sonra kent merkezinin yapımı başlar, daha sonraları gelişecek yan yapı ve yerleşim alanlarının merkeze irtibatını sağlayacak yolların planları hazırlanır ve kentin gelişimi bu planlar üzerine devam ederdi.

                                                                  Palenque Kenti

Kentler bir daire şeklinde kurulur, merkezde büyük alanlar içinde yönetime ve din adamlarına ait binalar, bu binaların çevresinde tapınak işlevi gören piramitler ve soylu kişilere ait yapılar bulunurdu. Bunun dışında kalan çemberde ise daha az soylu kişilerin konutları ile küçük çapta tapınaklar ve kişisel mabetler yer alırdı.

                                                      Palenque'de bir Piramid (Yönetici Binası)

Dairenin dış çemberinde yani günümüz varoşlarına benzer yerlerde genelde, imalathanelerde çalışan işçiler, hizmetçiler, alt seviyede devlet çalışanları ikamet ederdi. Tarım ve hayvancılık gibi işlerde çalışanlar ise kent dışındaki, kente bağlı  tarım alanları ve orman kıyılarında yaşamlarını sürdürürlerdi.
                                                          Comalcamo Piramit, Yönetim Binası

Mayalar’ın büyük piramitler üzerindeki tapınak ve gözlem evlerini, yıldızların yörüngelerine uygun uygun olacak şekilde yönlendirerek özenle inşa ettikleri bilinmektedir.
Bu yapıların çoğunun, Ülker Takımyıldızına ve Draco Takımyıldız grubundaki Eta Draconis Takımyıldızına göre yönlendirilmiş olduğu görülmüştür.

    Mayalar'da Kara yolu
Genellikle tapınaklar göğe daha yakın olsun diye priamitlerin üzerine inşa edilmiştir. Tapınaklar son derece süslüdürler ve doruklarında yöneticileri temsilen heykeller yada yontma taşlar bulunmaktadır.

Mayalar inşaatlarında bölgede çokça bulunan ve işlenmesi kolay olan kireç taşını kullanmışlar, kireç taşının tozlarından da harç ve sıva malzemesi yapmışlardır.
Kireç taşının bulunmadığı yörelerde ise genellikle tuğla yada kerpiç kullanılmıştır.



Kaynak:
www.wikipedia.org/

ETİKETLER : MAYA UYGARLIĞI   MU KITASI   ŞİRİNCE KÖYÜ   MADEN DAĞI   VENÜS MAYA TAKVİMİ    KUKULKAN    İTZALAR    ŞAMAN    ŞAMANİZM    PALENQUE    İNSAN KURBANLAR  

BENZER KONULAR :  
MAYA Uygarlığı ve Aralık.2013 Gizemi
MAYA Uygarlığında Matematik ve Astronomi
MAYA Uygarlığında Din

Green Card çekilişine katılarak siz de ABD de yaşama ve çalışma imkanına kavuşabilirsiniz!


Share

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder



BUNLARDA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR











TARİHTE BUGÜN-Hürriyet Kafe


Tarihte Bugün v.8.0
************************************

FOREX
Green Card çekilişine katılarak siz de ABD de yaşama ve çalışma imkanına kavuşabilirsiniz! ABD......
ADİL IŞIK