.

.
Bumerang - Yazarkafe


19 MAYIS

19 MAYIS

YASAK SİTELER

24.3.12

0
Nevruz Bayramı


NEVRUZ BAYRAMI, ŞENLİKLERİ ve NEVRUZ TARİHÇESİ



Her yıl 21.Mart geldiğinde gündemde ilk sırayı alan, birçok
tartışmalara neden olan Nevruz olayını incelemek vede siz 
izleyicilerimize sunmak istedim bu sayfada. 
Bilindiği gibi dünya yüzeyinde ilk baharın başlangıcı kuzey yarımkürede 21. Mart , güney yarımkürede ise 23. Eylül olarak kabul edilir. Yılda iki kere meydana gelen gündüz ve gece eşitliğide bu iki gündedir(Ekinoks Olayı).
Yine kuzey yarımkürede adına gün dönümü denilen (Solstis) En uzun gündüz 21.Haziran , en uzun gece ise 21. Aralık günleridir. 

Nevruz, Kuzey Yarımküredeki Orta ve Kuzey Asya Halklarınca şenlikler içinde kutlanan bir bahar bayramıdır. Pers kökenli olan bu kutlamanın ismi eski Fars’cadan Yeni anlamına gelen Nava ve Gün yada Gün Işığı anlamına gelen Rezan kelimelerinin birleşmesinden ortaya çıkmış olup, günümüz Fars’casındada Nev = Yeni ve Ruz = Gün (Nevruz = Yeni Gün) olarak kullanılmaktadır.

Baharın gelişi ve doğanın dirilişini ifade eden bu bayram ve şenliklerin M.Ö.648 Yılından itibaren kutlandığı söylenmektedir.

Genelde 21 Mart ta kutlanan Nevruz Bayramı bazı toplumlarca 22 ve 23 Mart günlerindede kutlanmaktadır.

28. Eylül-2. Ekim.2009 tarihlerinde Birleşmiş Milletlerin “Manevi Kültür Mirası Koruma Kurulu” nca Abu Dhabi’de yapılan toplantıda Nevruz Bayramı “Dünya Manevi Kültür Listesi”ne dahil edilmiş ve 2010 yılında ise Birleşmiş Milletler Kurulu tarafından “Dünya Nevruz Bayramı” olarak kabul edilmiştir.

Nevruz Bayramını kutlayan halklar ve ülkeler şöyle sıralanabilir :
Türkmenler (Nowruz), Özbekler (Navruz), Kürtler (Newroz), Kazaklar (Naurız), Kırgızlar (Nooruz), Azeriler (Novruz), Kırım Tatarları (Navrez), Afganlar, Arnavutlar, Gürcüler, Karakalpaklar.
Ayrıca Zerdüştlük ve Bahai’lercede kutsal bir gün olarak kabul edilir ve tatil olarak kutlanır.

Günümüz İran’da ise islami bi ilgisi bulunmasada şenlik olarak kutlanır.
Anadol ve Orta Asya Türk halklarında ayrıca Göktürkler’in Ergenekon’dan çıkışı anlamındada kutlanmaktadır.

Kürt mitolojisinde ise Nevruz Bayramının, Demirci Kawa Efsanesine
dayandığına inanılır.
Nevruz Bayramının kutlanması, şenlikleri ve yemekleri, tatlıları yörelere ve toplumlara görede değişiklik göstermektedir. Bunlardan en göze çarpan kutlama ve şenlikler Türkler de, Kürtler de, Afganlılarda ve Bahailer de görünür.

Türk’lerde kutlamalar :
Orta Asya’daki Türk’lerden Anadolu ve Balkanlar’a kadar var olan bütün Türk’lerce, tahminen M.Ö. 800 ncü yüzyıldan günümüze kadar Nevruz Bayramı her yıl 21.Mart günü kutlanır.
Türkler için Nevruz, Göktürkler’in Ergenekon’dan  demirden dağı eritip çıkmalarını, baharın gelişini, doğanın uyanışını temsil eder.
Orta Asya Türk’lerince bayram için yapılan “Sümelek” , buğdaydan yapılan bir çeşit tatlıdır.
Nevruz Bayramı Türkiye Cumhuriyeti’nde bir gelenek şeklinde kutlanırken, Asya’daki Türk Cumhuriyetleri’nde Resmi bayram olarak kutlanır. Ancak 1995 yılından itibaren Türkiye’dede tatil olmamakla birlikte bayram olarak kabul edilmiştir.

Türk takviminde yılbaşı olarak gece-gündüzün eşitlendiği 21.Mart Nevruz günü olarakda kullanılır. Bu güne Yılgayak denir.
12 Hayvanlı Takvim ve Melik Şah’ın Celali takviminde yılbaşı olarak belirlenen 21.Mart, Divanü Lügatit-Türk tede ilkbaharın gelişi olarak belirtilmiştir.

Tarihde bir çok devlet tarafından Nevruz, bayram ve gelenek türünde kutlanmıştır.
Bunların başlıcaları : Anadolu Beylikleri, Eski Mısır, İran, Safavi, Sasani, Moğollar, Selçuklu ve Osmanlı devletleridir.
Selçuklu ve Osmanlı’da Milli Bayram olarak kutlanan Nevruz, Nevruziye adlı Şiirlerle ve Şenliklerde verilen ziyafetlerle kutlanırdı. Ayrıca Özel olarak hazırlanan Nevruziye adlı macun, Osmanlı’dan günümüze kadar gelmiş ve Manisa’da  Mesir Macunu şenlikleri ile
Halka dağıtılmış halende bu şenlikler devam etmekte.
Türk Edebiyatı ve Müziğindede Nevruz girmiştir.(Nevruz-ı Asl, Nevruz-ı Saba, Nevruz-ı Hicaz, Nevruz-ı Bayati, Nevruz-ı Acem, Nevruz-ı Arap gibi)

Kürt’lerde kutlamalar :
Birçok Kürt Yazar ve Şairelirinin eserlerinde yer alan Nevruzu Kürt’ ler bulundukları yörelere göre 21-22 ve 23 Mart ta kutlarlar. Bu kutlamalarda Kürt’ler genellikle kent dışı açık alanlarda toplanırlar ve gelmekte olan ilk baharı karşılarlar.

Kadınlar rengarenk elbiseler giyer başlarına pullarla süslenmiş ışıltılı örtüler takarlar. Alanda büyük bir ateş yakarlar, onun etrafında yöreye has oyunlar oynarlar, halay çekerler ve ateşin üzerinden atlarlayarak Nevruz u büyük bir coşkuyla kutlarlar.
Nevruz un Kürt’lerde Kawa Efsanesi’ne dayandığınada inanılır.

Demirci Kawa Efsanesi :
Bu efsaneye göre 2500 yıl öncesi Asur’lular zamanında Zuhak adında çok zalim bir Asur Kralı  varmış ve bu ülkedede Kawa adında bir demirci ustası yaşarmış. Bu kral okadar zalimmişki boynunda devamlı iki yılanla gezermiş ve bu yılanların beslenmesi için her gün iki kürt çocuğu yakalatıp onların beyinlerini alırmış. 
Kral aynı zamanda ilk baharın gelmesinide engellermiş.
Bu zalimlikten bıkan ülkede, Armayel ve Garmayel adında iki kişi bir plan yaparak bunun önüne geçebilmek için, kralın mutfağına aşçı olarak girerler. Gelen iki çocuktan birini kaçırırlar ve onun yerine bir koyun beynini karıştırarak yılanlara yem hazırlarlar. İşte bu kurtulan gençlerin Kürt’lerin ataları olduğuna inanılır ve bu gençleri Kawa adındaki Demirci yanına alır ve onları eğitir, yıllar geçtikten sonrada bir ordu meydana getirir. Kawa’nın liderliğindeki bu ordu 20.Mart günü saraya saldırır ve kralı çekiç darbeleriyle öldürür, sonrada bunu kutlamak için halkla birlikte dağlara tepelere ateşler yakar, böylece zalim kralın öldürülmesiyle engel kalkınca 21.Mart ta İlkbahar gelmiş olur.

Afganlar’da Nevruz :
Nevruzu bayram vede şenlikler olarak kutlayan en ilginç toplum Afganlı’lardır ve Afgan geleneklerinin en önemlisi kabul edilir Nevruz Bayramı. Kutlamalar iki hafta sürer ve yeni yıl olarak kabul edilen 21.Mart’dan önceki son Çarşamba (Chaharshanbe Suriden) günü sona erer.

Kutlama ve Şenlik gelenekleri :
Haft Mewa (Yedi Meyva) : Half  Mewa; kuru üzüm, antep fıstığı, kuru kayısı, ceviz, Senjed denilen İğde, badem ve erik kurusunun karışımı ile yapılan bir salatadır. Salatanın suyu ise aynı meyvaların şurubudur.

Smanak : Buğday dan yapılan bir çeşit tatlıdır ve kadınlar bu tatlıyı sabaha kadar şarkılar eşliğinde yaparlar.

Gul-e Surkh Festival : Cümlenin karşılığı Kırmızı Gül Festivali isede buradaki gül aslında Kırmızı Lale dir.
Jahenda Bala adı verilen özel bir dini törenle ve sadece Mezarı Şerif şehrinde, Lale ler gelişirken 40 gün süreyle kutlanan  eski bir gelenektir.
Kutlama, 4 ncü Halife olan Ali İbn Abi Talib’in muzarının bulunduğu Mavi Cami’ye bir bez afişin asılmasıyla başlar ve caminin etrafı ile Lale bahçelerinde devam eder.

Buzkashi :
Afganistan kuzeyindeki Kabil dolaylarında kutlama oyunu ve turnuvası dır.At üzerinde giderken ölmüş bir keçiyi yerden alarak götürüp hedefe bırakma şeklinde bir yarışmadır.

Özel Yemekler : Nevruz için hazırlanan çok çeşitli yemekleri vardır Afganlılar’ın. Bunlardan :
Sabzi Chalaw : Ispanak ve Pilav dan oluşan bir yemek.
Kulcha-e Nowrozi : Fırıncılar tarafından yapılan  bir çeşit kurabiye.
Mahi wa Jelabi : Kızarmış Balık tan yapılan bu yemek piknikçilerin vazgeçilmez yiyeceklerindendir.

Erguvan Bahçeleri : İstalif, Ciharikar yada çevredeki Erguvan çiçeklerinin bulunduğu yerlerde, yeni yılın ilk iki haftası yapılan gezilerdir ve Kabil dolaylarında yapılır.

Jashni Dehqan : Çiftçi Bayramı anlamındadır ve çiftçiler yeni yılın ilk günü üretimin cesaretlendirilmesi için şehir içinde yürüyüşe geçerler. Bu yürüyüşe Kabil dahil büyük şehirlerde yörenin önde gelenleride katılır.

Bahailer’de Nevruz : Bahailer Naw-ruz adını verdikleri bu günü sadece bayram olarak değil  dini bir tatil günü olarak da kutlarlar.
Bu kutlama  yeni yıl ile birlikte, yeni yıl öncesi (2.Mart – 20.Mart arası) tuttukları 19 günlük orucun bitmesi içinde kutlarlar. Bu zaman dilimine Bahailer “Ala” ayı derler ve ayın bitiminde güneş batışından ertesi günkü batışına kadar bayramı kutlarlar.
Bayram, güneşin koç burcuna girmesiyle başlar ve hemen son gün orucu bozulur ve bayram başlar. Bayram toplantısında Nevruz a ait Leyih (Bahai inancındaki Tanrı sözlerinin derlendiği kitap) ve dualar okunur.

Groupon 1327118572712 Image Banner










Hiç yorum yok :

Yorum Gönder



BUNLARDA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR











TARİHTE BUGÜN-Hürriyet Kafe


Tarihte Bugün v.8.0
************************************

FOREX
Green Card çekilişine katılarak siz de ABD de yaşama ve çalışma imkanına kavuşabilirsiniz! ABD......
ADİL IŞIK